Geldingsgebied iedereen christen is. De geestelijkheid heeft

Geldingsgebied

Brugge behoorde in 1475 tot
het Graafschap Vlaanderen. 1 Het
Graafschap Vlaanderen is een historisch gebied dat vanaf 1464 deel uitmaakte
van  de (zuidelijke) Nederlanden. Brugge,
Gent en Ieper vormden de drie grootste steden van het Graafschap.2 Het
gebied was echter in handen van de Franse koning.3

We Will Write a Custom Essay Specifically
For You For Only $13.90/page!


order now

Sociale en economische context        

De 15de eeuw
was Brugges gouden eeuw.4 Brugge
bevond zich op dat moment in de Bourgondische tijd. De stad is dan het
belangrijkste internationale handelscentrum ten noorden van de Alpen en heeft
zich ontwikkeld tot een rijke havenstad. Brugge had veel troeven zoals bijvoorbeeld
zijn textielindustrie, kunstnijverheden, zijn beurs- en bankwezen… Toch was de
belangrijkste functie dat de stad diende als open poort naar de rest van de
wereld.5 Daarnaast
installeerde het Bourgondische vorstenhuis
zich in de stad en werden er luxe producten gefabriceerd en verhandeld omdat er
een goede koopkracht heerste. 6

De adel, geestelijkheid en
steden vormden de drie bevoorrechte maatschappelijke klassen in deze tijd.7 8

Bestuur

De macht in
het graafschap Vlaanderen was in handen van een landsheer, de Bourgondische hertog
Karel de Stoute. Hij bestuurde samen met zijn hof (curia). Hierin zetelden zijn voornaamste leenmannen samen met,
althans sinds de 13e eeuw, zijn raadgevers.9 Op
dat moment werd er een losse personele unie gevormd door alle Bourgondische
vorstendommen. In 1473 probeerde Karel de Stoute hier een geheel van te maken
door het oprichten van gemeenschappelijke instellingen, zoals bijvoorbeeld een
rekenkamer en het parlement te Mechelen dat dienst deed als opperste
gerechtshof.10
De eerste Staten-generaal werden in 1464 opgericht.11

Het stadsbestuur had de
wetgevende bevoegdheid.12 Sinds
1384 hadden de schepenen te Brugge het recht om alléén verordeningen te maken. Ze
hadden dus geen toestemming meer nodig.13

Rechtsbronnen

Het gewoonterecht
bleef de belangrijkste rechtsbron in deze periode. In het Graafschap Vlaanderen
bestonden er minstens 150 verschillende inheemse gewoonten. In eenzelfde gebied
kon men verschillende gewoonterechtelijke regels hebben naargelang men tot een
andere stand behoorde. 14

Wetten werden
geleidelijk terug belangrijkere bronnen van recht, hoewel de wetgevende
activiteit miniem bleef.15 Deze
konden worden uitgevaardigd door zowel de koning als de landsheren.16

De kerk
speelt een zeer belangrijke rol in voorgaande eeuwen aangezien iedereen
christen is. De geestelijkheid heeft hierdoor grote invloed.17 Toch
neemt deze invloed vanaf de 14e eeuw af.18 Op
dit moment kenden we volgende belangrijke bronnen: het Decretum Gratiani, de Liber Extra, de
Liber Sextus en het Clementinae.19

Doordat men het Corpus Iuris Civiles terug
ging bestuderen kunnen we in deze periode spreken van een receptie van het
Romeinse recht. Dit hield in dat wanneer de plaatselijke wetgeving of gewoonten
in een bepaald gebied het geschil niet konden oplossen, men terug greep naar
het Corpus Iuris Civiles. Andere benamingen waren het ius commune of het
geleerd recht.20

 

Rechtswetenschap

Het Romeins
recht werd in de 14e en 15e eeuw herontdekt door de
commentatoren en werd als aanvullend recht gerecipieerd. Dit werd dus toegepast
indien de territoriale wetgeving of gewoonten geen oplossing boden voor het
probleem.21

Vanaf de 15e
eeuw begon men in West-Europa in sommige gebieden al met het optekenen van
gewoonterecht. Dit gebeurde meestal door ambtenaren van het gerecht die veel juridische
ervaring hadden. Zij waren echter geen juristen met een universitaire opleiding
waardoor deze werken ook niet als werkelijke boeken van rechtsleer beschouwd
konden worden.22
Dit gebeurde ofwel op bevel van de landsheer, ofwel door tussenkomst van de
plaatselijke overheid zoals bijvoorbeeld ‘het Brugse Vrije’ in 1461.23

Daarnaast bestond er ook het turbe-onderzoek. Hierbij onderzocht men
het bewijs van een bepaalde gewoonterechtsregel. Dit gebeurde op basis van een
ondervraging van een groot aantal personen (de turbiers), waarvan aangenomen werd bijzonder goed op de hoogte te
zijn van het gewoonterecht. Zodra deze personen hetzelfde bevestigende
antwoordde, beschouwde men deze regel als bewezen.24

Ontwikkelingen in het recht

In het jaar 1475 hebben zich
geen belangrijke ontwikkelingen in het recht voorgedaan.

Rechtenonderwijs

Op dit moment
werden enkel het Romeins recht en het Canoniek recht aan de universiteiten onderricht.25 In
1425 werd de universiteit van Leuven gesticht. Dit  bleef de belangrijkste instelling voor de
scholing van het recht.26

1 J.GILLISSEN, Historische inleiding tot het recht: deel 2, Antwerpen, Kluwer,
1989, 17.

2 X, Graafschap Vlaanderen, www.licht.ovh/tonen/nl/Graafschap_Vlaanderen.

3 X, Het Nederlands in België, http://neon.niederlandistik.fu-berlin.de/nl/nedling/taalgeschiedenis/nederlands_in_vlaanderen/.

4 X, De geschiedenis in een notendop, www.visitbruges.be/de-geschiedenis-in-een-notendop.

5 A. VAN DEN ABEELE, de Bruggelingen en hun haven, http://users.skynet.be/sb176943/AndriesVandenAbeele/haven.htm.

6 Stad
Brugge, Brugge wereld erfgoed stad, www.brugge.be/brochure-werelderfgoedstad-unesco-brugge-nl,
6.

7 J.GILLISSEN, Historische inleiding tot het recht: deel 2, Antwerpen, Kluwer,
1989, 18.

8 R. LESAFFER, Inleiding tot de Europese rechtsgeschiedenis, Leuven, Universitaire
Pers Leuven, 2008, 212.

9 J.GILLISSEN, Historische inleiding tot het recht: deel 2, Antwerpen, Kluwer,
1989, 18.

10 J.GILLISSEN, Historische inleiding tot het recht: deel 2, Antwerpen, Kluwer,
1989, 18.

11 R. LESAFFER, Inleiding tot de Europese rechtsgeschiedenis, Leuven, Universitaire
Pers Leuven, 2008, 212.

12 J.GILLISSEN, Historische inleiding tot het recht: deel 2, Antwerpen, Kluwer,
1989, 81.

13 J.GILLISSEN, Historische inleiding tot het recht: deel 2, Antwerpen, Kluwer,
1989, 81.

14 J.GILLISSEN, Historische inleiding tot het recht: deel 2, Antwerpen, Kluwer,
1989, 31-33.

15 J.GILLISSEN, Historische inleiding tot het recht: deel 1, Antwerpen, Kluwer, 1991,
180.

16 J.GILLISSEN, Historische inleiding tot het recht: deel 2, Antwerpen, Kluwer,
1989, 81.

17 J.GILLISSEN, Historische inleiding tot het recht: deel 2, Antwerpen, Kluwer,
1989, 4.

18 J.GILLISSEN, Historische inleiding tot het recht: deel 1, Antwerpen, Kluwer, 1991,
180.

19 T. VAN DER MEER, De ontwikkeling van
het recht in Europa, Week 2: De receptie
van het Romeinse recht  Powerpoint,
(2018, 17 januari).

20 J. GILISSEN., Historische inleiding tot het recht: deel 1, Antwerpen, Kluwer,
1991, 180.

21L. BERKVENS, Ius proprium en ius commune, Blokboek, 55.

22 J.GILLISSEN, Historische inleiding tot het recht: deel 2, Antwerpen, Kluwer,
1989, 41-43.

23 J.GILLISSEN, Historische inleiding tot het recht: deel 2, Antwerpen, Kluwer,
1989, 50.

24 J.GILLISSEN, Historische inleiding tot het recht: deel 2, Antwerpen, Kluwer,
1989, 38.

25 J.GILLISSEN, Historische inleiding tot het recht: deel 2, Antwerpen, Kluwer,
1989, 5.

26 J.GILLISSEN, Historische inleiding tot het recht: deel 2, Antwerpen, Kluwer,
1989, 110.